Poniedziałek, 29 maja 2017 r. Imieniny: Teodozji, Magdaleny

Ludowy haft i zwyczaje doroczne na Kaszubach

(2007-01-26 13:37:23)

Przez dwa kolejne poniedziałki 15 i 22 stycznia 2007 r. młodzież gimnazjalna z SG w Bolszewie wraz z opiekunami uczestniczyła w pierwszych warsztatach twórczych z cyklu „Tradycja ludowa na Kaszubach” zorganizowanych przez naszą bibliotekę w ramach projektu grantowego Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Jako pierwszego młodzież wysłuchała ciekawego wykładu etnografa Elżbiety Ball-Szymroszczyk pt. „Doroczne zwyczaje na Kaszubach”.

P. etnograf zapoznała młodzież z zwyczajami, obyczajami i obrzędami na Kaszubach. Najważniejsze z nich to obrzędy związane z kalendarzem i obrzędy w gronie rodzinnym. Te pierwsze to m.in. adwent, „gody”, Nowy Rok, święto Trzech Króli, zapusty, popielec i post, Wielkanoc, obrzędy wiosenne i majowe, Zielone Świątki, Boże Ciało, Święty Jan, dożynki, święto zmarłych. Wiele z nich wiąże się z religią, część jest czysto chrześcijańska, ale spotykamy też obrzędy o rodowodzie pogańskim oraz mieszane, ponieważ obrzędowość ludowa nie jest zjawiskiem jednorodnym, była kształtowana przez wieki i łączy w sobie różne składniki. Obrzędy rodzinne zaś związane są z cyklem życia człowieka i najważniejszymi jego chwilami, jak np. narodziny, chrzest, zawarcie małżeństwa, założenie rodziny, śmierć, pogrzeb, rocznice śmierci itp.

Obrzędy rodzinne na Kaszubach są właściwie standardowe, choć mają swój koloryt, natomiast wśród uroczystości okołokalendarzowych spotykamy specyficzne dla naszego regionu zwyczaje i zjawiska, np. „gwiżdże”, szopkę tzw. „betlejemkę”, kolędowanie z Gwiazdą, ogniska świętojańskie, ścinanie kani, dożynki. Praktycznie w każdym z naszych obrzędów ludowych występują niektóre wyłącznie kaszubskie elementy, chociaż wiele z nich przypomina obrzędy z innych części naszego kraju. Śledzenie tych podobieństw i różnic może być bardzo zajmujące, i to nie tylko dla etnografów.

22 stycznia br. Teresa Szczodrowska z Bolszewa opowiadała młodzieży o ludowym hafcie kaszubskim i demonstrowała go praktycznie. Haft kaszubski oparty jest na hafcie zaczerpniętym z dawnych strojów ludowych, później przeniesionym na obrusy i serwety. Do XVIII wieku haft kaszubski był jednobarwny i wyszywany tylko na drogich czepcach, złotą, srebrną lub białą nitką. Początkowo haftu uczyły tylko zakonnice w klasztorach w Żarnowcu (norbertanki) i w Żukowie (benedyktynki). W muzeach tych klasztorów są bardzo bogate zbiory haftowanych ornatów, kap i sztandarów.

Zaś powstanie kaszubskiego haftu wielobarwnego wiąże się z działalnością Teodory i Izydora Gulgowskich, którzy stworzyli Muzeum Kaszubskiej Sztuki Ludowej, a w nim zebrali m. in. obrazy malowane na szkle, malowane meble, skrzynie, ceramikę i hafty. Niestety muzeum spłonęło w 1936 roku.

Teodora Gulgowska odrodziła haft kaszubski i wprowadziła w nim nową kolorystykę. W hafcie kaszubskim od tego czasu występuje siedem zasadniczych kolorów: jasny niebieski, średni niebieski, granatowy, czerwony, oliwkowo zielony, żółty, czarny lub brązowy, a każdy z kolorów symbolizuje codzienne życie lub otoczenie. Haft kaszubski składa się też z licznych motywów roślinnych, takich jak dzwonki, niezapominajki, stokrotki, lilie, goździki, margaretki, chabry, bratki, koniczynki, oset, liście dębu. Haft jest ciągle żywą dziedziną twórczości artystycznej, wizytówką kaszubszczyzny.

W obu warsztatach uczestniczyło po ok. 30 gimnazjalistów, obecni byli nauczyciele i Beata Breza - malarka z Bolszewa. Materiały ze spotkań zamieszczamy tutaj .

W poniedziałek 29 stycznia 2007 r. o godz. 14.30 odbędą się w naszej bibliotece warsztaty z wykonywania ozdób świątecznych ze słomy, które poprowadzą specjaliści w tym fachu Elżbieta Malewska i Teresa Szczodrowska. Zainteresowanych serdecznie zapraszamy.


Opr. Janina Borchmann, dyr. BPGW w Bolszewie.

© 2006 GBP Bolszewo | webmaster | RSS
Ilość osób na stronie: 43. Czas ładowania: 0.006948