Czwartek, 27 lipca 2017 r. Imieniny: Lilii, Celestyna

Poczuj Kaszubskiego Ducha - szlakiem bohaterów książki Aleksandra Labudy

(2010-10-03 21:02:48)

W sobotę, 25 września 2010 r. Janina Borchmann, dyrektor Biblioteki Publicznej Gminy Wejherowo im. Aleksandra Labudy w Bolszewie w towarzystwie Bogusławy, Jaromiry i Miłosławy - córek patrona biblioteki oraz Jolanty wnuczki - A. Labudy udały się na wycieczkę szlakiem turystyczno-przyrodniczym „Poczuj Kaszubskiego Ducha”.

Należy zgodzić się z opinią Jarosława Ellwarta iż szlak ten ma za zadanie przybliżyć „walory gminy Linia i świat tych zapomnianych postaci, niegdyś zapełniających kaszubską mitologię. Może wcale nie są one tak mityczne i na lińskich drogach spotkacie Państwo cudnej urody Pólnicę albo śpiewającego drzewom kołysanki Szëmicha...”

Trzymetrowe rzeźby duchów, których autorem jest Jan Redźko z Niebędzina, usytuowano na terenie 13 sołectw Gminy Linia. Aby móc zobaczyć wszystkie rzeźby należy przemierzyć dystans o długości 85.6 km. Dlatego też wycieczka szlakiem słowiańskich duchów zajęła nam, nie tak jak wcześniej planowaliśmy 3 godziny, ale cały dzień.

Obok każdego „ducha” stoi ławeczka, stojak na rowery i tablica informacyjna z mapą gminy Linia oraz opisem poszczególnych duchów w trzech językach - polskim, kaszubskim i angielskim. Opisy duchów i duszków zaczerpnięto z książki Aleksandra Labudy „Bògowie i dëchë naj przodków: przëłożënk do kaszëbsczi mitologii”, która w 2008 r. staraniem biblioteki ukazała się w serii „Biblioteczka Gminy Wejherowo”.

Zwiedzanie rozpoczęliśmy w Strzepczu, gdzie stoi Grzenia - duch snu i sennych marzeń. Jego władzy podlegają nie tylko ludzie, ale też wszystkie żywe stworzenia. Senne marzenia to efekt czarów Grzeni, który ze śpiących ciał wyprowadza dusze i pokazuje im to, co było lub nastąpi w przyszłości. W najmłodszym sołectwie w gminie Linia Lewinku stoi Pùrtk - demon swarów i kłótni. Jego obecność poznać można po smrodzie, dlatego wierzono, że Pùrtk mieszka w śmieciach lub gnoju. Głównym zajęciem Pùrtka są psoty. Mylono go ze Smãtkiem, ale ten drugi jest bardziej niebezpieczny, bo umie łączyć chytrość z przebiegłością. Pikòn - złośliwy demon zsyłany przez czarownice, sprawca kołtuna i ułomności gnębiących ludzi znajduje się we wsi Lewino. Następnie udaliśmy się do wsi Smażyno, gdzie stoi Bòrowô Cotka - opiekuńczy duch borów. Broni leśne zwierzęta i ptaki. Szczególną opieką otacza też dzieci, które chroni przed czarownicami. Staruszka, jaką jest Borowa Ciotka, daje rodzicom w lesie orzechy i słodycze dla grzecznych dzieci. We wsi Pobłocie stoi dobrotliwy duszek sprowadzający na świat ciszę i łagodny szum. Szëmich mieszka w lesie i na co dzień śpiewa swym cichym głosem drzewom i leśnym stworzeniom. Miłoszewo wieś, której nazwa pochodzi od imienia Miłosz, leży we wschodniej części gminy, przy dawnym brodzie do Mirachowa. We wsi stoi duch tajemnic - Damk, który opiekuje się milczkami i odludkami. Na Kaszubach obawiano się milczków i ludzi nieznających się na żartach, przypisując im kontakty z Damkiem. W sołectwie Kobylasz-Potęgowo stoi duch Lubiczk - opiekun miłości i seksu. Wierzono, że Lubiczka wzajemnie przekazują sobie zakochani, a duch sprawia, iż nie mogą już żyć bez siebie. W siedzibie władz gminy i największej miejscowości południowej części powiatu wejherowskiego - Lini stoi demon Rétnik mamiący ludzi muzyką. Atakuje muzykantów, podtykając im zaczarowane instrumenty lub czarując ich własne. Szczególnie aktywny jest w poście i adwencie, gdy nie urządza się zabaw. We wsi Niepoczołowice stoi zły duszek Nëczk, kaszubski wodnik, żyjący w morzu, jeziorach i rzekach. Przypisuje się mu tworzenie na jeziorach wirów i niebezpiecznych dla pływaków prądów wodnych. We wsi Zakrzewo, której nazwa pochodzi od jej położenia - za krzakami stoi Jigrzan - opiekun zabaw i tańców, który dawniej odpowiadał za uroczystości ku czci Słońca, światła i ognia. Jego świętem jest Sobótka, gdy na wzgórzach pali się ognie, a ludzie świętują najkrótszą noc w roku. We wsi Kętrzyno stoi Wëkrëkùs - samotny duszek, opiekun tych, którzy umieją się jedynie nabijać z innych lub ich przeżywać. We wsi Osiek stoi Jablón - demon mieszkający w sadach i opiekujący się drzewami, krzewami owocowymi oraz ogrodami. Jest domniemanym sprawcą kradzieży owoców i warzyw. Przypisuje mu się, że zsyła na ludzi pokusę, by sięgnąć po cudze owoce. Wędrówkę zakończyliśmy w rodzinnej wsi w Tłuczewo, gdzie mieszkają córki A. Labudy. Naprzeciwko ich domu rodzinnego, króluje Pólnica - piękna bogini pól. Wyobrażano ją sobie jako wyjątkowo urodziwą dziewczynę, która przystrojona w wianek na koniu latem objeżdżała pola, doglądając, czy rośliny dobrze rosną. Nieszczęściem jest jednak spotkać Pólnicę - jej uroda urzeka każdego mężczyznę, który później z tęsknoty marnieje i umiera.

Zmęczeni ale jakże uduchowieni zakończyliśmy naszą wędrówkę. Na chwilę zatrzymaliśmy się w Strzepczu przy mogile Jadwigi i Aleksandra Labudy, by złożyć kwiaty i zapalić świeczkę, a także w Stryszej Budzie, gdzie A. Labuda spędził swoje dzieciństwo. W październiku mija 15 lat od chwili nadania imienia A. Labudy, znakomitego felietonisty, pisarza, publicysty, poety i nauczyciela. Od tamtej pory Janina Borchmann jest zaprzyjaźniona z rodzina patrona biblioteki.

W lutym 2011 r. odbędzie się plener malarski inspirowany ww. książką A. Labudy. Namalowane obrazy mają wzmocnić pozycję tego dzieła na terenie całych Kaszub. Ukaże się też drugie, tym razem dwujęzyczne, tj. polsko-kaszubskie wydanie książki Labudy „Bògowie i dëchë naj przodków: przëłożënk do kaszëbsczi mitologii”. Tłumaczenia na język polski podjęła się J. Labudda. Kolejną publikacją związaną z patronem biblioteki, która ukaże się w przyszłym roku będzie „Monografia Aleksandra Labudy” pióra Jaromiry Labudda.

Z kronikarskiego obowiązku należy odnotować, iż w dniu 12 września 2006 r. udaliśmy się w długą i niezwykle ciekawą podróż śladami A. Labudy. Zrobiliśmy mnóstwo zdjęć, z których część opublikowano w książce „Wokół Aleksandra Labudy: w 105. Rocznicę urodzin” pod red. Sławomira Cholchy, która ukazała się w serii „Biblioteczka Gminy Wejherowo”. Zdjęcia i teksty zawarte w książce dokumentują one materialną obecność i dzień dzisiejszy świata A. Labudy oraz nadal żywą pamięć o nim.

Oprac.: Janina Borchmann (J.B.)

Fotogalerie:
Poczuj kaszubskiego ducha
Tłuczewo, Strzepcz, Strysza Buda

© 2006 GBP Bolszewo | webmaster | RSS
Ilość osób na stronie: 76. Czas ładowania: 0.02277