Niedziela, 25 czerwca 2017 r. Imieniny: Łucji, Wilhelma

Majkowski i Labuda

(2008-03-10 16:44:40)

Po dłuższej przerwie Biblioteka Publiczna Gminy Wejherowo otwiera swe podwoje i zaprasza na pierwszą imprezę. Będzie ona łączyć dwie rocznice, które w bieżącym miesiącu przypadają. W ten sposób uczcimy dwie wybitne postaci ruchu kaszubskiego, które również w życiu wiele łączyło.

Pierwszą jest Aleksander Majkowski, lekarz, pisarz i działacz kaszubski, który powszechnie uważany jest za największą postać regionalizmu pomorskiego. Urodził się w 1876 r. w Kościerzynie, studiował w Niemczech, a potem pracował m.in. w Gdańsku, Kościerzynie i Sopocie. W 1908 r. założył sławne pismo „Gryf” i stał się znanym publicystą, organizatorem i twórcą kaszubskim. Lata pierwszej wojny światowej przeżył w armii pruskiej, z którą przemierzył tereny Rumunii i Francji. Po wojnie mieszkał w Grudziądzu i Kartuzach. Kontynuował pracę dziennikarską i literacką, której owocem jest sławna powieść Żëce i przigodë Remusa. Zmarł 70 lat temu, dokładnie 10 lutego 1938 r. w Gdyni, w dniu święta tego miasta. Bieżący rok 2008 został ogłoszony Rokiem Majkowskiego.

Na koniec lutego przypada też rocznica związana z naszym patronem, Aleksandrem Labudą, a mianowicie urodziny jego najsławniejszego bohatera, Guczowego Macka. Ten urodził się dokładnie 29 lutego, ale nigdy nie podawał dokładnego roku. Metodą eliminacji udało się ustalić, że mógł to być tylko rok 1900. Mack ma więc już 108 lat i jest starszy nawet od swego autora. W tym roku mija też 77 lat od jego oficjalnych narodzin, bo nastąpiły one w październiku 1931 r. na łamach „Gryfa Kaszubskiego”, który był dodatkiem do „Gryfa” wydawanego przez Aleksandra Majkowskiego. A dokładnie 75 lat mija właśnie od powstania pisma „Zrzesz Kaszëbskô”. Z tym tytułem Guczow Mack jest najbardziej kojarzony. Również w 1933 r. Aleksander Labuda wydał pierwszy zbiór swych felietonów z cyklu „Guczow Mack gôdô”. Książka nazywała się Kąsk do smjéchu.

Obie sławne kaszubskie persony bardzo wiele łączyło. Labuda czytywał „Gryfa” wydawanego przez Majkowskiego, a Majkowski pisywał do „Zrzeszy”, którą redagował Labuda. Młody „Aleks” spotkał się z Aleksandrem w Kartuzach w 1928 r., co ukształtowało jego drogę życiową na zawsze. A 10 lat później na pogrzebie Aleksandra Majkowskiego Labuda przysiągł wierność kaszubskim ideałom, które Majkowski symbolizował. Był jego największym uczniem, a można też powiedzieć, że dorównał swemu nauczycielowi stając się największym działaczem kaszubskim XX wieku. Pamięć o nich obu ciągle jest żywa, ich dzieła są nadal czytane, wydawane i komentowane. Przykładów na to jest wiele, chcemy do ich długiej listy dopisać naszą skromną uroczystość.

A teraz chciałabym państwu w skrócie przedstawić wystawę pt. „Aleksander Majkowski - Odnowiciel Kaszub”. Wystawa będzie czynna do 18 marca. Zapraszam nauczycieli, uczniów gimnazjum i wszystkich zainteresowanych do zwiedzania wystawy. Z młodzieżą poprowadzimy lekcje biblioteczne.

Na wystawie zgromadzone są książki napisane przez Aleksandra Majkowskiego i książki autorów piszących o nim. Wykorzystano publikacje ze zbiorów naszej biblioteki i z MPiMK-P w Wejherowie. Szczególnie jesteśmy wdzięczni dyr. muzeum p. Radosławowi Kamińskiemu, za użyczenie pamiątek, fotografii i dokumentacji. Na wystawie mamy pamiątki po A. Majkowskim podzielone na dwie zasadnicze części: literacką i dokumentacyjną.

W części literackiej zachowano następujący układ: poezja, proza, publicystyka i przekłady. Są też fragmenty bajek, opowiadań, wierszy i artykułów. W części dokumentacyjnej mamy: korespondencję i listy, dokumenty osobiste i rodzinne A. Majkowskiego, akta różnych towarzystw, wydawnictw i instytucji w których działał A. Majkowski oraz dokumenty życia społecznego: szklane negatywy zdjęć A. Majkowskiego z licznych wędrówek po Kaszubach, dzieł sztuki, meble i inne, aparat fotograficzny używany przez pisarza oraz rękopisy i maszynopisy A. Majkowskiego i życie rodzinne A. Majkowskiego na fotografiach. Również umieściliśmy patronaty A. Majkowskiego, pomniki i tablice upamiętniające jego życie i dokonania.

We wspomnieniach Aleksandra Labudy pt. „Moja droga kaszubska” czytamy, iż pewnego dnia listonosz przyniósł mu list większego formatu - numer „Gryfa” z roku 1925, kończący serię „Gryfa” wydawaną przez Aleksandra Majkowskiego. Nadawca przesyłki pozostał Labudzie nieznany, mógł to być ks. Leon Heyke, ale ziarno regionalnej myśli padło na dobry grunt. Labuda wielokrotnie wertował stronice „Gryfa”, czym tylko wzmagał swój niepokój wewnętrzny. Swoimi spostrzeżeniami podzielił się z przyjacielem Janem Trepczykiem. Obaj rozmawiali o „Gryfie” i Majkowskim. Pojechali do Kartuz, by w wilii „Erem” spotkać się z dr Aleksandrem Majkowskim w nadziei, że dowiedzą się czegoś bliższego o Kaszubach. Labuda zadał Majkowskiemu dwa pytania: - Czy Kaszubi są odrębnym narodem słowiańskim, czy tylko szczepem polskim? Czy mowa nasza jest odrębnym językiem słowiańskim, czy tylko gwarą polską? Majkowski dał im do ręki ze swojej biblioteczki książkę Stefana Ramułta pt. „Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego” wydaną przez Akademię Umiejętności w Krakowie i przekonywał ich naocznie, że kaszubski to język, a Kaszubi - naród.

I tak zaczęła się ich współpraca i przyjaźń. Dr Majkowski patronował poczynaniom młodych działaczy kaszubskich, Aleksandra Labudy i Jana Trepczyka, którzy w 1929 r. założyli w Kartuzach Zrzeszenie Regionalne Kaszubów z Majkowskim jako prezesem na czele, Aleksandrem Labudą - zastępcą i Janem Trepczykiem - sekretarzem. Ten moment był bardzo ważny dla Labudy. Aleksander Labuda stwierdził, iż odtąd będzie służył swojej małej Ojczyźnie i dbał o zachowanie tożsamości Kaszub.

Aleksander Majkowski i Aleksander Labuda znali się przez równe 10 lat. W sposób symboliczny Labuda pożegnał Majkowskiego na jego pogrzebie w Kartuzach. Aleksander Labuda w imieniu młodego pokolenia działaczy kaszubskich przysięgał w 1938 roku nad grobem dra Aleksandra Majkowskiego, że do śmierci będzie służył idei kaszubskiej.

Przysięgę tę Aleksander Labuda wypełnił. Był wierny idei kaszubskiej do końca. Ta przysięga jest to ogniwo łączące Młodokaszubów i Zrzeszińców ponieważ czołową postacią był Aleksander Majkowski, a przywódcą Zrzeszińców był Aleksander Labuda. Więc nieprzypadkowo dzisiaj w dzień 77. urodzin Guczowego Macka wspominamy również Aleksandra Majkowskiego.

W 1931 roku Labuda zaczął pracę organizacyjną i publicystyczną. Stworzył postać Guczowego Macka, która stała się bardzo popularna. Te felietony trafiały pod strzechy. Labuda napisał ponad 350 felietonów pod pseudonimem „Guczow Mack, który wiedno godo”. Felietony Guczowego Macka to niewątpliwie najwyższe osiągnięcie literackie Labudy. Pisarz tworzył je przez całe życie.

W książce pt. „Pasja twórczego życia” autorstwa E. Kamińskiego można obejrzeć narysowane karykatury Guczowego Macka, w tym najpopularniejszą - drzeworyt Stanisława Brzęczkowskiego. My bibliotekarze wykorzystaliśmy je dwukrotnie na ekslibrisie i na dzisiejszym zaproszeniu.

© 2006 GBP Bolszewo | webmaster | RSS
Ilość osób na stronie: 32. Czas ładowania: 0.01074